Kỳ thi tốt nghiệp THPT là căn cứ quan trọng để xét công nhận tốt nghiệp cho học sinh hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông hoặc giáo dục thường xuyên. Tuy nhiên, theo quy chế hiện hành, một số thí sinh có thể được miễn thi tất cả các môn, miễn thi môn Ngoại ngữ hoặc miễn thi môn Ngữ văn khi xét công nhận tốt nghiệp THPT.
Các quy định về miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được thực hiện theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT và văn bản hợp nhất sau khi được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT. Thí sinh cần phân biệt rõ giữa miễn thi, đặc cách tốt nghiệp và bảo lưu điểm thi, vì đây là ba trường hợp khác nhau về điều kiện, hồ sơ và cách áp dụng.
I. Đối tượng được miễn thi tốt nghiệp THPT năm 2026
Miễn thi tất cả các môn thi tốt nghiệp THPT
Theo Điều 39 Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, một số nhóm thí sinh được miễn thi tất cả các môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
| Nhóm đối tượng | Điều kiện miễn thi |
| Người được triệu tập tham gia kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế hoặc Olympic khu vực các môn văn hóa | Được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; kết quả rèn luyện cả năm lớp 12 đạt mức tốt; kết quả học tập cả năm lớp 12 đạt từ khá trở lên; có tên trong danh sách miễn thi của Bộ GD&ĐT |
| Người trong đội tuyển tham gia các cuộc thi Olympic quốc tế hoặc Olympic khu vực về khoa học kỹ thuật, văn hóa, văn nghệ | Được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; kết quả rèn luyện và học tập cả năm lớp 12 đạt từ mức đạt trở lên; có tên trong công văn đề nghị miễn thi và xác nhận tham dự tập huấn, dự thi đúng quy định của cơ quan tuyển chọn gửi đến sở GD&ĐT trước ngày thi tốt nghiệp THPT |
| Người khuyết tật đặc biệt nặng và người khuyết tật nặng | Đáp ứng điều kiện tương ứng với chương trình học; có giấy xác nhận khuyết tật do cơ quan có thẩm quyền cấp |
| Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên | Học hết chương trình THPT; đủ điều kiện dự thi; có giấy xác nhận bị nhiễm chất độc hóa học và suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên do cơ quan có thẩm quyền cấp |
| Con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, bản thân bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên | Học hết chương trình THPT; đủ điều kiện dự thi; có giấy xác nhận bị nhiễm chất độc hóa học và suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên do cơ quan có thẩm quyền cấp |
Với người khuyết tật học theo chương trình giáo dục chung, thí sinh cần học hết chương trình THPT, đủ điều kiện dự thi và có giấy xác nhận khuyết tật. Với người khuyết tật không đáp ứng được chương trình giáo dục chung, thí sinh cần được hiệu trưởng trường phổ thông nơi đăng ký học tập xác nhận kết quả thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân từng năm ở cấp THPT và có giấy xác nhận khuyết tật.
Thí sinh đủ điều kiện dự thi và được miễn thi tất cả các bài thi trong xét tốt nghiệp THPT theo khoản 1 Điều 39 sẽ được công nhận tốt nghiệp THPT.
Xem thêm: Lịch thi tốt nghiệp THPT năm 2026
Miễn thi môn Ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp THPT
Thí sinh được miễn thi môn Ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp THPT nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
| Đối tượng | Điều kiện |
| Thành viên đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế môn Ngoại ngữ | Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT |
| Thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ đủ điều kiện | Có một trong các chứng chỉ ngoại ngữ được quy định tại Phụ lục I của Quy chế thi hoặc chứng chỉ được Bộ GD&ĐT công nhận tương đương Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, đạt từ bậc 3 trở lên và còn giá trị sử dụng đến ngày làm thủ tục dự thi |
Trường hợp thí sinh đủ điều kiện miễn thi môn Ngoại ngữ nhưng vẫn muốn dự thi môn Ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh phải sử dụng kết quả thi môn Ngoại ngữ để tính điểm xét tốt nghiệp THPT.
Một số chứng chỉ Ngoại ngữ được dùng để miễn thi
Theo Phụ lục I của Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được dùng để xét miễn thi môn Ngoại ngữ gồm nhiều ngôn ngữ như Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Đức, Tiếng Nhật và Tiếng Hàn.
| Môn Ngoại ngữ | Chứng chỉ đạt yêu cầu tối thiểu |
| Tiếng Anh | TOEFL ITP 450; TOEFL iBT 45; IELTS 4.0; TOEIC 4 kỹ năng với Nghe 275, Đọc 275, Nói 120, Viết 120; B1 Preliminary; B1 Business Preliminary; B1 Linguaskill; Aptis ESOL B1; Pearson English International Certificate Level 2; PTE Academic 43; VEPT 43; hoặc chứng chỉ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam đạt từ bậc 3 |
| Tiếng Nga | TORFL cấp độ 1 |
| Tiếng Pháp | TCF 300 điểm hoặc DELF B1 |
| Tiếng Trung Quốc | HSK cấp độ 3 hoặc TOCFL cấp độ 3 |
| Tiếng Đức | Goethe-Zertifikat B1 hoặc DSD cấp độ B1 |
| Tiếng Nhật | JLPT N3 hoặc J.TEST cấp độ D |
| Tiếng Hàn | TOPIK cấp độ 3 |
Thí sinh cần lưu ý chứng chỉ phải còn giá trị sử dụng đến ngày làm thủ tục dự thi. Khi đăng ký, thí sinh cần ghi rõ loại chứng chỉ đủ điều kiện miễn thi hoặc ghi rõ là thành viên đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế môn Ngoại ngữ. Với chứng chỉ có ghi điểm thi, thí sinh phải ghi điểm vào ô tương ứng trên phiếu đăng ký dự thi.
Miễn thi môn Ngữ văn trong xét công nhận tốt nghiệp THPT
Người nước ngoài có chứng chỉ tiếng Việt theo Khung năng lực tiếng Việt dùng cho người nước ngoài, đạt từ bậc 3 trở lên, được miễn thi môn Ngữ văn trong xét công nhận tốt nghiệp THPT.
Nếu người đủ điều kiện miễn thi môn Ngữ văn vẫn muốn tham gia thi môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, người đó phải sử dụng kết quả thi môn Ngữ văn để tính điểm xét tốt nghiệp THPT.
II. Phân biệt miễn thi, đặc cách tốt nghiệp và bảo lưu điểm thi
Nhiều thí sinh dễ nhầm ba khái niệm này. Có thể hiểu ngắn gọn như sau:
| Nội dung | Bản chất | Áp dụng khi nào? |
| Miễn thi | Thí sinh thuộc diện được miễn một phần hoặc toàn bộ môn thi theo quy chế | Áp dụng trước kỳ thi hoặc khi đăng ký xét công nhận tốt nghiệp |
| Đặc cách tốt nghiệp | Thí sinh không thể dự thi hoặc không thể tiếp tục dự thi vì lý do đặc biệt nhưng đáp ứng điều kiện quy định | Áp dụng trong các trường hợp bị tai nạn, bị ốm, có việc đột xuất đặc biệt hoặc vận động viên đủ điều kiện |
| Bảo lưu điểm thi | Thí sinh đã thi nhưng chưa tốt nghiệp, được giữ lại điểm môn thi đạt yêu cầu để xét tốt nghiệp năm sau | Áp dụng cho kỳ thi năm liền kề tiếp theo |
III. Đối tượng được đặc cách tốt nghiệp THPT
Trường hợp bị tai nạn, bị ốm hoặc có việc đột xuất đặc biệt trước ngày thi
Người học thuộc đối tượng dự thi theo quy định được xét đặc cách tốt nghiệp THPT nếu bị tai nạn, bị ốm hoặc có việc đột xuất đặc biệt trước ngày thi không quá 10 ngày hoặc ngay trong buổi thi đầu tiên và không thể dự thi.
Điều kiện xét đặc cách gồm:
- Thí sinh đủ điều kiện dự thi.
- Có kết quả rèn luyện và học tập cả năm lớp 12 đều được đánh giá từ mức khá trở lên.
Hồ sơ gồm hồ sơ nhập viện, ra viện hoặc xác nhận đang điều trị do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp nếu bị tai nạn, bị ốm; hoặc xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú nếu có việc đột xuất đặc biệt. Ngoài ra cần có biên bản đề nghị xét đặc cách tốt nghiệp THPT của trường phổ thông nơi đăng ký dự thi và hồ sơ minh chứng kết quả rèn luyện, học tập lớp 12.
Trường hợp đã thi ít nhất một bài thi nhưng không thể tiếp tục dự thi
Thí sinh được xét đặc cách nếu sau khi đã thi ít nhất một bài thi thì bị tai nạn, bị ốm hoặc có việc đột xuất đặc biệt nên không thể tiếp tục dự thi. Trường hợp sau khi gặp sự cố nhưng thí sinh tự nguyện dự thi các bài thi còn lại thì cũng được xem xét theo quy định.
Điều kiện xét đặc cách gồm:
- Thí sinh đủ điều kiện dự thi.
- Điểm của các bài thi đã thi để xét công nhận tốt nghiệp THPT đều đạt từ 5,0 điểm trở lên.
- Kết quả rèn luyện cả năm lớp 12 đạt từ mức khá trở lên.
- Kết quả học tập cả năm lớp 12 đạt từ mức đạt trở lên.
Hồ sơ gồm đơn đề nghị xét đặc cách của thí sinh, hồ sơ nhập viện, ra viện của cơ sở y tế có thẩm quyền cấp nếu bị tai nạn hoặc bị ốm, hoặc xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú nếu có việc đột xuất đặc biệt, cùng hồ sơ minh chứng về kết quả rèn luyện và học tập lớp 12.
Trường hợp vận động viên được xét đặc cách tốt nghiệp THPT
Các vận động viên đủ điều kiện theo Điều 5 Nghị định 36/2019/NĐ-CP được xét đặc cách tốt nghiệp THPT nếu đáp ứng các điều kiện theo quy chế. Cụ thể, thí sinh phải đủ điều kiện dự thi, đạt thành tích xuất sắc trong các giải thi đấu thể thao quốc gia hoặc quốc tế, đồng thời thời gian tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trùng với thời gian vận động viên tập huấn ở nước ngoài hoặc tham dự thi đấu tại các giải thể thao quốc tế.
Thời hạn xét đặc cách tốt nghiệp THPT
Trong vòng 30 ngày kể từ khi kết thúc buổi thi cuối cùng của kỳ thi, Hội đồng xét công nhận tốt nghiệp THPT xem xét và quyết định đặc cách cho thí sinh căn cứ hồ sơ và các quy định tại Điều 40 của Quy chế thi tốt nghiệp THPT.
IV. Bảo lưu điểm thi tốt nghiệp THPT
Thí sinh đã dự thi đủ các môn thi theo quy định nhưng chưa tốt nghiệp THPT và không bị kỷ luật hủy kết quả thi được bảo lưu điểm thi để xét công nhận tốt nghiệp trong kỳ thi năm liền kề tiếp theo. Môn thi được bảo lưu phải đạt từ 5,0 điểm trở lên.
Thí sinh có điểm bảo lưu muốn xét công nhận tốt nghiệp vào kỳ thi năm sau phải đăng ký dự thi theo quy định. Trong đó, thí sinh phải đăng ký cả môn thi được bảo lưu và chỉ dự thi những môn không có điểm bảo lưu. Nếu thí sinh vẫn dự thi môn đã được bảo lưu, kết quả thi mới sẽ được sử dụng để xét công nhận tốt nghiệp.
V. Hồ sơ thí sinh cần chuẩn bị khi đăng ký miễn thi
Khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, thí sinh cần chuẩn bị giấy tờ minh chứng phù hợp với diện miễn thi, đặc cách hoặc bảo lưu điểm. Theo mẫu phiếu đăng ký dự thi trong Quy chế thi, hồ sơ kèm theo có các mục như chứng nhận miễn thi tốt nghiệp, chứng chỉ để miễn thi Ngoại ngữ, chứng chỉ để miễn thi Ngữ văn, giấy chứng nhận đoạt giải trong các kỳ thi và giấy xác nhận điểm bảo lưu.
| Trường hợp | Hồ sơ, minh chứng cần chuẩn bị |
| Miễn thi tất cả các môn | Giấy tờ chứng minh thuộc diện miễn thi theo quy định, ví dụ danh sách miễn thi của Bộ GD&ĐT, công văn đề nghị miễn thi, giấy xác nhận khuyết tật, giấy xác nhận nhiễm chất độc hóa học và suy giảm khả năng lao động nếu có |
| Miễn thi Ngoại ngữ | Chứng chỉ ngoại ngữ đủ điều kiện hoặc minh chứng là thành viên đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế môn Ngoại ngữ |
| Miễn thi Ngữ văn | Chứng chỉ tiếng Việt theo Khung năng lực tiếng Việt dùng cho người nước ngoài, đạt từ bậc 3 trở lên |
| Đặc cách tốt nghiệp | Hồ sơ y tế hoặc xác nhận của UBND cấp xã, đơn đề nghị xét đặc cách nếu thuộc trường hợp phải nộp, hồ sơ minh chứng kết quả rèn luyện và học tập lớp 12 |
| Bảo lưu điểm thi | Giấy xác nhận điểm bảo lưu theo quy định |
Thí sinh nên kiểm tra kỹ thời hạn nộp hồ sơ theo hướng dẫn của trường phổ thông hoặc nơi đăng ký dự thi. Nếu thiếu minh chứng hoặc kê khai không chính xác, thí sinh có thể không được công nhận diện miễn thi, đặc cách hoặc bảo lưu điểm.
VI. Những lưu ý quan trọng cho thí sinh
Thí sinh được miễn thi môn Ngoại ngữ hoặc Ngữ văn chỉ được miễn trong xét công nhận tốt nghiệp THPT. Việc sử dụng chứng chỉ hoặc điểm miễn thi trong xét tuyển đại học phụ thuộc vào quy định riêng của từng cơ sở đào tạo, không nên mặc định được quy đổi thành điểm xét tuyển đại học.
Nếu thí sinh đủ điều kiện miễn thi môn Ngoại ngữ hoặc Ngữ văn nhưng vẫn đăng ký dự thi môn đó, điểm thi thực tế sẽ được dùng để tính điểm xét tốt nghiệp THPT.
Chứng chỉ ngoại ngữ phải còn giá trị sử dụng đến ngày làm thủ tục dự thi. Với các chứng chỉ được quy định theo Phụ lục I, thí sinh cần đối chiếu đúng loại chứng chỉ, mức điểm tối thiểu và đơn vị cấp chứng chỉ.
Thí sinh thuộc diện miễn thi tất cả các môn vẫn cần đảm bảo điều kiện dự thi và hồ sơ hợp lệ theo quy định. Những thí sinh đủ điều kiện dự thi, được miễn thi tất cả các bài thi theo khoản 1 Điều 39 sẽ được công nhận tốt nghiệp THPT.
Không nên nhầm lẫn giữa miễn thi và đặc cách tốt nghiệp. Miễn thi là trường hợp được quy định trước theo nhóm đối tượng; đặc cách thường áp dụng khi thí sinh gặp tai nạn, ốm đau hoặc sự việc đặc biệt làm ảnh hưởng đến việc dự thi.
Năm 2026, thí sinh cần nắm rõ các trường hợp được miễn thi tốt nghiệp THPT, miễn thi môn Ngoại ngữ, miễn thi môn Ngữ văn, đặc cách tốt nghiệp và bảo lưu điểm thi để chuẩn bị hồ sơ đúng quy định. Điểm quan trọng nhất là mỗi trường hợp đều có điều kiện riêng, hồ sơ riêng và cách áp dụng riêng.
Thí sinh nên theo dõi hướng dẫn từ Bộ GD&ĐT, sở GD&ĐT và trường phổ thông nơi đăng ký dự thi để tránh sai sót khi kê khai thông tin. Nếu thuộc diện miễn thi hoặc đặc cách, cần chuẩn bị minh chứng sớm và nộp đúng thời hạn.